Bahçe Terbesi ve Yüksek Karyola Yapma

Eğimli bir arazi ya da dar bir arka bahçe, sebze yetiştirmenin önünde engel değil. Suyun akıp gittiği yamaçlar teraslanınca düzleşir. Sert, taşlı ya da çorak zeminler ise yüksek karyolalarla aşılır. İkisi birlikte kullanıldığında küçük bir alandan şaşırtıcı verim alınır.

Terasla yüksek karyola arasındaki fark

Teras, eğimli araziyi basamaklara bölerek düz ekim yüzeyleri elde etme yöntemidir. Amaç suyu ve toprağı yamaçta tutmaktır.

Yüksek karyola ise zeminin üzerine kurulan, kenarları çerçeveli toprak yatağıdır. Amaç iyi toprağı bir kaba toplamak, drenajı ve çalışma konforunu artırmaktır.

Eğim %5'i geçiyorsa önce teras yapın, karyolaları terasların üzerine yerleştirin.

Adım adım bahçe terbesi kurma

1. Eğimi ölçün. İki kazık çakın, aralarına ip gerin. İpi su terazisiyle düzleyin. İpin yerden yüksekliği ile kazıklar arası mesafeyi karşılaştırın. 10 metrede 50 cm fark, %5 eğim demektir.
2. Basamak sayısına karar verin. Her basamağın yüksekliği 30-50 cm arasında kalsın. Daha yükseği duvar gerektirir, işi zorlaştırır.
3. Basamakları yatay çizin. Çizgiler yamacın eş yükselti hattını takip etmeli. Yani su akış yönüne dik olmalı. Bunu kireç tozu ya da iple işaretleyin.
4. Kaz-doldur yöntemini uygulayın. Basamağın üst kısmından aldığınız toprağı alt kısma taşıyın. Böylece dışarıdan toprak getirmeden düz yüzey elde edersiniz.
5. Üst toprağı ayırın. Kazmaya başlamadan ilk 15-20 cm'lik verimli katmanı kenara yığın. İş bitince tekrar en üste serin. Bu adım atlanırsa yıllarca ölü toprakla uğraşırsınız.
6. İstinat kenarını kurun. Taş, ahşap kütük, beton blok ya da sıkıştırılmış toprak kullanılabilir. Kenar hafifçe yamaca doğru yatık dursun; dik duvar zamanla öne devrilir.
7. Suya yol açın. Her basamağın arka tarafına 10-15 cm'lik sığ bir kanal açın. Şiddetli yağmurda fazla su bu kanaldan kontrollü şekilde tahliye olsun.
8. Yüzeye hafif ters eğim verin. Basamağın yüzeyi tam düz değil, yamaca doğru %1-2 eğimli olsun. Su dışarı taşmaz, içeri sızar.
9. Kenarları köklendirin. Basamak kenarlarına kekik, lavanta, çilek gibi yayılıcı bitkiler dikin. Kökler toprağı bağlar, erozyonu keser.

Bahçe terbesi kurma işini tek seferde bitirmek zorunda değilsiniz. Bir basamakla başlayın, bir mevsim gözlemleyin, sonra devam edin.

Yüksek karyola yapımı

1. Yeri seçin. Günde en az 6 saat güneş alan bir nokta ideal. Yaprak sebzeler 4 saatle idare eder. Güneş ve gölge dengesine göre bitki seçmek burada işinizi kolaylaştırır.
2. Ölçüleri belirleyin. Genişlik 80-120 cm'i geçmesin. İki taraftan uzanıp ortaya elinizin yetmesi şart. Uzunluk serbest, 2-3 metre pratiktir.
3. Yüksekliğe karar verin. Toprak zemin üstünde 25-30 cm yeterli. Beton, taş veya ağaç kökü dolu zeminde 40-50 cm'e çıkın.
4. Çerçeveyi kurun. İşlenmemiş sert ahşap, taş ya da galvaniz sac kullanın. Kimyasal emprenyeli keresteden ve eski traversten uzak durun.
5. Tabanı hazırlayın. Zemindeki çimi çapayla gevşetin, sökmeyin. Altına kalın karton serin; yabani otları boğar, solucanları engellemez.
6. Alt katmanı doldurun. Dibe ince dallar, kuru yaprak, budama artıkları koyun. Bu katman hem hacim doldurur hem zamanla besin verir.
7. Toprak karışımını hazırlayın. Kaba pratik oran: %50 bahçe toprağı, %30 olgun kompost, %20 perlit veya iri kum. Toprak seçimi ve kendi kompostunuzu üretme konuları bu adımda çok işinize yarar.
8. Sulama ile oturtun. Doldurduktan sonra bolca sulayın. Toprak 3-5 cm çöker. Eksileni tamamlayın, sonra ekim yapın.
9. Yolları unutmayın. Karyolalar arasında en az 50 cm boşluk bırakın. El arabası geçecekse 70-80 cm yapın.
10. Malç serin. Üstü 3-5 cm saman, kuru yaprak ya da odun talaşıyla örtün. Su tüketimi düşer, yabani ot azalır.

Hızlı ölçü tablosu