Kendi Sebzelerinizi Yetiştiren Bahçe Planı

Kendi domatesinizi koparıp yemek, marketten alınan hiçbir şeye benzemez. Ama iyi bir hasat şansla değil, planla gelir. Aşağıda sebze bahçesi planlama işini kağıt üzerinde başlatıp toprağa aktaracak bir yol haritası var. Küçük bir balkonunuz da olsa, 30 metrekare bahçeniz de olsa mantık aynı.

Başlamadan Önce: Üç Basit Ölçüm

• Işık: Alanınızı bir gün boyunca izleyin. Sabah, öğlen, ikindi saatlerinde nereye güneş vuruyor? Meyve veren sebzeler (domates, biber, patlıcan, salatalık) günde 6-8 saat direkt güneş ister. Yaprak sebzeler 3-4 saatle idare eder.
• Su: Hortum veya kova alana kolayca ulaşıyor mu? Suya uzak bahçe, ihmal edilen bahçedir.
• Alan: Metre ile ölçün, kabaca kağıda çizin. Tahminle çizilen plan her zaman gerçekten büyük çıkar.

Adım Adım Bahçe Planı

1. Ne yediğinizi yazın. Planın ilk maddesi tohum katalogu değil, mutfağınız. Bir hafta boyunca hangi sebzeleri kullandığınızı listeleyin. Kabak yemiyorsanız kabak ekmeyin. İlk yıl 4-6 çeşitle sınırlı kalmak en akıllı seçim.

2. Mevsimi belirleyin. Sebzeler iki gruba ayrılır:

   • Serin mevsim: Marul, ıspanak, roka, turp, havuç, bezelye, lahana. İlkbahar başı ve sonbahar için.
   • Sıcak mevsim: Domates, biber, patlıcan, salatalık, fasulye, kabak, mısır. Son don riski geçtikten sonra.

   Bölgenizin son don tarihini bilmiyorsanız, komşu bahçıvanlara veya yerel fidancıya sorun. En güvenilir bilgi yereldir. Mevsime göre bahçe işleri takvimi sayfasındaki mantıkla kendi takviminizi oluşturabilirsiniz.

3. Yatak ölçülerini seçin. Tarhları en fazla 120 cm genişlikte yapın. Böylece ortaya iki taraftan uzanabilir, toprağa basmak zorunda kalmazsınız. Aralarda 40-50 cm yürüme yolu bırakın. Yüksek karyola (yükseltilmiş tarh) drenajı ve toprak kontrolünü kolaylaştırır; bahçe terbesi ve yüksek karyola konusu ayrı bir başlık olarak incelenmeye değer.

4. Yüksekliğe göre yerleştirin. Bu, planlamanın en çok atlanan kısmı. Kuzey yarımkürede uzun bitkiler bahçenin kuzey tarafına gider, kısalar güneye. Aksi halde domatesler marulları gölgede bırakır.

   Sıra	Bitki	Yaklaşık boy
   Arka	Domates, mısır, sırık fasulye	150-200 cm
   Orta	Biber, patlıcan, bodur fasulye	50-90 cm
   Ön	Marul, turp, roka, maydanoz	15-30 cm

5. Mesafelere saygı gösterin. Fidelerin küçük hali sizi yanıltır. Kaba bir rehber:

   • Domates, patlıcan: 50-60 cm
   • Biber: 40 cm
   • Salatalık, kabak: 60-80 cm
   • Marul, lahana: 25-30 cm
   • Turp, roka: 5-10 cm
   • Havuç: 5 cm (seyreltmeyi ihmal etmeyin)

6. Dikey alanı kullanın. Salatalık, sırık fasulye, bezelye ve hatta küçük kabaklar file veya kazığa tırmanır. Yerde 1 metrekare kaplayacak bitki, dikeyde 30 santime sığar. Balkon bahçesi kuranlar için bu neredeyse zorunlu bir teknik.

7. Toprağı hazırlayın. Plan kağıtta bitince toprağa geçin. Sebze bahçesi organik maddeyi sever. Dikimden 2-3 hafta önce iyi yanmış gübre veya kompost karıştırın. Ev kompostu yapmaya başlamak, uzun vadede en ucuz gübre kaynağıdır. Saksıda yetiştirecekseniz bahçe toprağını doğrudan kullanmayın; sıkışır ve kök boğar.

8. Ardıl ekim planlayın. Turp 25-30 günde hasat olur. Marul 45-60 gün. Bu bitkileri 2-3 hafta arayla azar azar ekin. Böylece hepsi aynı gün olgunlaşıp elinizde kalmaz. Boşalan yere hemen bir sonraki mevsimin fidesi girer.

9. Kayıt tutun. Küçük bir defter yeterli. Ne zaman ektiniz, ne zaman çıktı, ne zaman hasat oldu, ne iyi gitti? İkinci yılın planı bu notlarla yapılır ve çok daha isabetli olur.

Sık Yapılan Hatalar

• Çok büyük başlamak. İlk yıl 3-4 metrekare bile yeter. Bakılamayan büyük bahçe, yabani ot tarlasına dönüşür.
• Sık dikmek. Bitkiler hava akımı olmayınca hastalanır. Mesafe, gübreden daha önemlidir.
• Işığı yanlış hesaplamak. "Aydınlık" ile "direkt güneş" aynı şey değil. Gölgede kalan domates çiçek açar, meyve tutmaz.
• Her gün az su vermek. Yüzeysel sulama kökleri yukarıda tutar. Haftada 2-3 kez, derinlemesine sulamak doğru yöntem.
• Mevsim dışı ekim. Nisan başında dikilen domates fidesi soğuktan durur; mayısta dikileni geçer.
• Malç kullanmamak. Toprak üstüne 5 cm saman, kuru yaprak veya kıyılmış ot serin. Su tasarrufu sağlar, yabani otları baskılar.
• Aynı yere aynı sebzeyi ekmek. Her yıl grupları döndürün. Domatesin yerine fasulye, fasulyenin yerine yaprak sebze gelsin.

Özet

İyi bir plan şu sırayla kurulur: