Çiçek ve Fasulye Fideleri Tohumdan Yetiştirme

Tohumdan fide yetiştirmek, ev bahçeciliğinin en keyifli kısmı. Hazır fide almaktan daha ucuz. Çeşit seçeneği çok daha geniş. Üstelik bitkinin ilk gününden itibaren neye maruz kaldığını biliyorsunuz.

Bu rehberde çiçek tohumları ile fasulye tohumlarını birlikte ele alıyoruz. İkisinin ihtiyaçları benzer ama fasulyenin bazı özel kuralları var. Fasulye fidesi teknikleri, kök hassasiyeti nedeniyle biraz daha dikkat ister.

Başlamadan Önce: Zamanlama

Yanlış zamanda ekilen tohum, ne kadar iyi bakılsa da zayıf kalır.

• Çiçekler (petunya, kadife çiçeği, aslanağzı): Son donlardan 6-8 hafta önce iç mekânda ekilir.
• Fasulye: Toprak sıcaklığı 15 °C üzerine çıktıktan sonra. Soğuk toprakta tohum çürür.
• Çalı fasulyesi doğrudan yere ekilebilir. Sırık fasulyesi de öyle. Fasulye transplantasyonu sevmez.

Fasulyeyi neden yine de fide yapıyoruz? Kısa yazlı bölgelerde 2-3 hafta kazanmak için. Ya da yer sincapları tohumu kazıp yiyorsa.

Adım Adım Tohum Ekimi

1. Kabı seçin. Çiçekler için 4-6 cm gözlü fide viyolleri ideal. Fasulye için en az 8 cm derinliğinde tek kap kullanın. Fasulye kökü hızlı iner. Sığ kapta hemen dolanır. Turba tabletleri veya kağıt kaplar fasulyede en iyi seçenek; toprakla birlikte gömülürler.
2. Harcı hazırlayın. Bahçe toprağı kullanmayın. Ağır kalır, hastalık taşır. Fide harcı hafif olmalı: torf veya hindistan cevizi lifi, perlit ve az miktarda elenmiş kompost. Toprak seçimi konusunda kararsızsanız saksı ve bahçe toprağı seçme rehberimiz detaylı ölçüler veriyor. Harcı ekimden önce ıslatın. Nemli olsun, çamur olmasın.
3. Derinliği ayarlayın. Genel kural: tohum çapının 2-3 katı derinlik.
   • Küçük çiçek tohumları: yüzeye serpin, üzerine ince bir tabaka harç eleyin.
   • Petunya, aslanağzı gibi ışık isteyen tohumlar: hiç gömmeyin, sadece bastırın.
   • Fasulye: 3-4 cm derinlik. Göbeği (hilum denen koyu iz) yana gelecek şekilde yatırın.
4. Nemi koruyun. Kabın üzerine şeffaf kapak veya delikli poşet geçirin. Çimlenene kadar nem sabit kalmalı. Fasulyede kapak şart değil; hızlı çimlenir. Çiçeklerde ise fark yaratır.
5. Sıcaklık verin. Çoğu tohum 20-24 °C arasında en iyi çimlenir. Kaloriferin üstüne değil, yanına koyun. Doğrudan sıcak yüzey harcı kurutur.
6. Çimlenince kapağı açın. İlk yeşil kancalar göründüğü an kapak kalkar. Yoksa küf ve "devrilme hastalığı" başlar. Kap hemen en aydınlık yere taşınır.
7. Işığı bol verin. Fideler günde 12-14 saat güçlü ışık ister. Pencere kenarı çoğu zaman yetmez. Fideler uzayıp incelirse ışık az demektir. Balkonda çalışıyorsanız yön ve gölge dengesi kritik; güneş ve gölge ihtiyaçlarına göre bitki seçimi konusu burada da işe yarar.
8. Alttan sulayın. Kabı su dolu tepsiye 10 dakika koyun. Harç yukarıya doğru emsin. Üstten sulama tohumu yerinden oynatır, gövde dibini ıslak bırakır. Sulama sıklığında acele etmeyin; fazla su, fide kaybının bir numaralı sebebidir.
9. Seyreltin. Bir gözde iki fide varsa zayıfını makasla kesin. Çekip koparmayın, komşunun kökünü söker.
10. Sertleştirme yapın. Dışarı çıkarmadan 7-10 gün önce başlayın. İlk gün 1 saat gölgede. Her gün süreyi ve güneşi artırın. Rüzgâra da alıştırın. Sertleştirilmemiş fide, ilk güneşli günde yanar.
11. Şaşırtın (transplantasyon). Akşamüstü veya kapalı bir günde yapın. Yeri önce sulayın. Fideyi kökle birlikte, toprak topağı dağılmadan çıkarın. Çukura yerleştirin, etrafını hafifçe bastırın, tekrar sulayın.
    • Fasulyede topağa dokunmayın. Kâğıt veya turba kabı olduğu gibi gömün.
    • Domates gibi gövdeden kök salan bitkilerin aksine, fasulyeyi derine batırmayın. Kök boğazı toprak seviyesinde kalsın.
    • Sırık fasulyesi ekiyorsanız desteği fideden önce dikin. Sonradan çakılan kazık kökü keser.
12. İlk hafta izleyin. Fide 2-3 gün bayılabilir. Normaldir. Gölgeleme yapın, toprağı nemli tutun. Gübre vermeyin; kök tutmadan gübre yakar. İki hafta sonra seyreltilmiş sıvı gübre veya kompost suyu verebilirsiniz. Ev kompostu bu iş için yeterlidir.

Fasulyeye Özel Notlar

• Fasulye kendi azotunu bağlar. Azotlu gübreye ihtiyacı azdır. Fazla azot yaprak yapar, bakla yapmaz.
• Tohumu ekmeden önce suda bekletmeyin. Şişip çatlar, çürür. En fazla 1-2 saat yeterlidir, o da mecburiyetten.
• Çalı fasulyesini 25-30 cm, sırık fasulyesini 15-20 cm aralıkla dikin.
• 10-14 gün ara ile ikinci parti ekin. Hasat dönemi uzar.

Sık Yapılan Hatalar